Het kaasplankje misgeslagen!

De zomer is bijna voorbij. En je vakantie in Frankrijk ook. Misschien denk je met weemoed terug aan je culinaire avonturen in van die onverwachte, kleine maar fijne restaurantjes. Lekker menuutje, wijntje erbij, kaas na ...

Als Nederlander gaan eten in een echt Frans restaurant (ik heb het niet over de Franse MacDo), getuigt van moed. Want voor je het weet ga je het schip in. Is het niet omdat je de gewoonten niet kent (je eet bijvoorbeeld al van tevoren het hele mandje stokbrood op), dan is het wel omdat de finesses van de Franse taal je parten spelen. En dat zou allemaal zo erg nog niet zijn, ware het niet dat de Fransen je meestal flink op je plaats zetten, en wel zo dat iedereen het hoort.

Ons Nederfrans gezin bevond zich eind juli in Langres, op de terugweg van Nederland naar Frankrijk. Langres is een stadje in het departement Haute-Marne, ongeveer halverwege de lange route van Nederland naar Zuid-Frankrijk of omgekeerd. Dus zie je er veel Nederlanders. ’s Avonds aten we in een van de plaatselijke restaurants, een ‘auberge’ met op de kaart veel regionale gerechten, stevige porties, geen liflafjes. De kaas werd gepresenteerd op een ouderwetse kaaswagen, un chariot de fromage.

Even verderop zat een Nederlands stel. Ze hadden net een keuze gemaakt uit het kaasassortiment, toen de man zich tot de ober wendde met: ‘Euhh … deux portes, s’il vous plaît’
‘Comment?’
‘Deux euhh … ports ?’
(ongeduldig) ‘J’comprends pas du tout, qu’est ce que vous voudriez?’
‘Euhh …avec le fromage ..?’ (maakt drinkgebaar)
(ober denkt een tijdje na) ‘Ahhh!! Vous voulez un porto! UN PORTO! (spreekt nadrukkelijk, op luide toon). Inmiddels hadden alle gasten uit binnen- en buitenland zich naar onze arme twee landgenoten omgedraaid om getuige te zijn van het sluitstuk van deze gratis les Franse taal en cultuur. Ober: ‘Vous savez, une porte c’est ça (wijst naar de deur), et un port c’est pour les bateaux … ‘

Tja, daar sta je dan met je goeie gedrag. Is dit weer een typisch geval van "zie je wel, die Fransen willen je gewoon niet begrijpen”? Ik denk het eerlijk gezegd niet. Want naast de taalkundige aspecten (juiste woordgeslacht, juiste spelling, juiste uitspraak) en het verschil tussen ons van de Britten overgenomen woord ‘port’ en het origineel ‘porto’, speelt er nog iets anders, namelijk de culturele dimensie. De Fransen hebben niet de gewoonte om port te drinken bij hun kaas. Want port … komt niet uit Frankrijk, maar uit Portugal. En de Fransen kiezen liever een glas dessertwijn, Franse dessertwijn natuurlijk, zoals Sauternes of Rivesaltes. Dus zat de ober op een heel andere (culturele) lijn dan de twee buitenlanders. En overstappen op een andere lijn, dat vergt veel meer inspanning dan het maken van een klein gedachtensprongetje om je gasten te kunnen volgen.

Over de top

Nog zo’n typisch Frans zomerartikel is le débardeur. Je kunt de naam misschien niet zo 123 thuisbrengen. Het is een hemdje, meestal voor vrouwen, strak om het lichaam, met diep uitgesneden hals en zonder mouwen. Nederlanders noemen het ook wel een top of een topje. Heb je je vakantie naar Frankrijk nog lekker tegoed? Dan zul je ze straks wel in de rekken zien hangen. De débardeurs zijn overal in de opruiming, zo aan het einde van de zomer.

Gek woord evengoed, débardeur, het klinkt niet vrouwelijk, niet elegant. Dat klopt ook wel, want de naam is afgeleid van het werkwoord débarder, en dat betekent uitladen. Un débardeur is een oude benaming voor un docker, un porteur, een sterke kerel die de handelswaar van schepen, karren en dergelijke laadt. Zo’n man heeft het natuurlijk warm en draagt …. juist, alleen een hemd. Zijn bovenkleding heeft dus dezelfde naam gekregen als hijzelf. Wanneer een man alleen in een (ouderwets) wit onderhemd rondloopt, wordt dit kledingsstuk in omgangstaal overigens meestal niet un débardeur genoemd, maar un tricot of un marcel.

Toch een heel verhaal over een luchtig zomerhemdje …

Palmen op het strand

Op weg naar het Zuidfranse strand? Zie je de wuivende palmen langs de Promenade des Anglais in Nice al voor je? In het Frans kun je van deze bomen niet ongestraft des palmes maken. La palme betekent palmboom in samenstellingen als l'huile de palme (palmolie) of vin de palme (palmwijn), maar de boom "tout court" heet un palmier en diens bladeren des palmes of des feuilles de palmier. Een leuke valse vakantievriend dus. In strand- en watercontekst zijn des palmes voor de Fransen ... zwemvliezen. Het komt door de vorm, ze lijken op palmbladeren, al moet je daar bij de exemplaren op de foto links wel erg veel fantasie voor hebben.

Wat dan weer onlogisch is, is dat er Franse koekjes bestaan die des palmiers heten. Het zijn een soort krakelingen die in de verte iets weg hebben van een palmblad, maar niet van een palmboom! Bij de bakker liggen ze soms in reuze afmetingen. Lekker als goûter, zo weet je zeker dat je voor acht uur 's avonds geen trek meer hebt ...

Loop je deze vakantie op de Boulevard de la Croisette in Cannes, dan zul je bij la palme vooral aan het gouden exemplaar denken dat de stad wereldberoemd maakt: La Palme d'or, de Gouden Palm van het Filmfestival van Cannes.

Lekker snorkelen tussen de rotsen? Dan liggen er nog meer valse vrienden voor je op de loer. Je hebt namelijk niet alleen des palmes nodig, maar ook un masque, en dat is in dit verband geen masker, maar een duikbril. Verder komt er un tuba aan te pas, een snorkel, geen tuba!

Nee, dan hebben waterdieren het een stuk gemakkelijker, duikbril en snorkel hebben ze niet nodig en hun zwemvliezen zijn geïntegreerd, ze hebben des pattes palmées. En valse vrienden? Het zal ze een zorg zijn.

Détends le string!

Het zomerartikel bij uitstek is de teenslipper, je weet wel, zo'n plastic slipper die je aan je voet houdt door middel van een V-vormige plastic band die tussen je grote en tweede teen verdwijnt.

Heb je een nieuw paar nodig op vakantie in Frankrijk? Weet dan dat de Fransen dit schoeisel des tongs noemen. En dat komt niet door de vorm. Die lijkt weliswaar een beetje op een tong, maar het Franse woord voor tong is natuurlijk "langue".

Nee, des tongs komt van het Engelse "thong" (met th), wat touwtje of draadje betekent. Er is niet veel fantasie voor nodig om te begrijpen dat "a thong" in Engelssprekende landen een string is, je weet wel, het bikinibroekje of de slip waarin een minimum aan textiel verwerkt is. "A string" heet het daar ook wel, net zoals in Nederland en ook in Frankrijk. Teenslippers heten in het Engels meestal flip-flops.

Kan het dus toch weer ingewikkeld worden in Frankrijk, voor zoiets simpels als het kopen van een paar teenslippers. Voor je het weet sta je je op te winden in die strandboetiek, omdat de Fransen je weer eens niet begrijpen, alleen maar omdat je het woord tongs niet had gebruikt.

Zegt men tegen je: détends le string! (uitgesproken als "striengk"), denk dan niet meteen aan een oneerbaar voorstel, je hoeft je string niet los te maken, dat zou zijn: détache ton string. Het is een woordgrapje. Le string is natuurlijk de string, maar ook "koord": ontspan het koord (dan breekt het niet), met andere woorden, relax, wind je niet op. Het is omgangstaal onder jongeren. In Nederland kennen we het gezegde: rustig aan, dan breekt het lijntje niet. Maar dat is dan weer een uitdrukking voor ouderen. In het Engels bestaat de uitdrukking "relax the string" trouwens niet. Het is een woordgrapje à la française.

Hoe het ook zij, rustig blijven, het is vakantie!

Opvoedende radars

In mijn voorlaatste bericht vertelde ik over het afschaffen van de waarschuwingsborden voor flitspalen langs de Franse wegen.

Vanochtend hoorde ik op het Franse nieuws, dat begonnen is met het installeren van des radars pédagogiques. Wat dat zijn, "pedagogische", of "opvoedende" radars? Niets anders dan de elektronische borden die wij in Nederland ook kennen (U RIJDT TE HARD). Ze geven de snelheid aan waarmee je rijdt en worden eventueel gevolgd door een flitspaal. Het fijne van een "opvoedende" radar is, dat je wel wordt gewaarschuwd, maar niet wordt geflitst, je kunt je rijgedrag dus nog net op tijd aanpassen.

Wat het verschil in effect is tussen de oude waarschuwingsborden en deze nieuwe radars pédagogiques? Wie het weet mag het zeggen. 4000 zal de overheid er plaatsen, tussen nu en eind 2012 en ze kosten tussen de 3.000 en 4.000 euro per stuk. Een driedubbele strop voor de staatskas, eerst de kosten voor het weghalen van de oude borden, daarna de kosten voor het installeren van de radars pédagogiques en dan ook nog eens het mislopen van inkomsten uit verkeersboetes.

Het is bijna verkiezingstijd, dus het zal de prijs wel waard zijn ...

Coeurs à la lavande

Iets heel anders deze keer. Het is zomer en dus bloeit de lavendel, en niet alleen in Frankrijk. Mijn tuin staat er vol mee, niet alleen omdat het mooie bloemen zijn om te zien en heerlijk om te ruiken, maar ook omdat het een van de weinige plantensoorten is die de barre Zuidfranse hitte overleven.

Toen ik hier pas woonde, maakte ik vlijtig zakjes met gedroogde lavendel en kunstig gevlochten ruikertjes voor op het toilet. Maar daar ben je op een gegeven moment wel op uitgekeken. Nu heb ik iets nieuws ontdekt, namelijk lavendel in de keuken! Wil je ook eens iets anders doen met lavendel, probeer deze lavendelkoekjes dan eens! Ze zijn gemakkelijk te maken, erg origineel en erg zomers!

Begin met een handjevol lavendelbloemen te plukken. Ze moeten nog in de knop zijn. Het is even een karweitje, maar je hebt echt niet veel nodig, dus … courage. Verder heb je een uitdrukvormpje in de vorm van een hart nodig (een andere vorm mag natuurlijk ook).

Ingrediënten:
225 gram bloem
75 gram suiker
75 gram harde boter, in blokjes
1 ei
1 soeplepel lavendelbloemen, fijngehakt
snufje zout

Decoratie:
4 eetlepels poedersuiker
1 eetlepel water
2 soeplepels lavendelbloemetjes (niet fijngehakt)

Bereiding:
Oven voorverwarmen op 175 ° C
Leg een of meer bakplaten met bakpapier klaar.
Vermeng meel, zout en boter tot een kruimelig deeg. Voeg de suiker en het ei toe en kneed er een samenhangend deeg van. Meng de fijngehakte lavendel er gelijkmatig doorheen.
Rol het deeg uit tot een plak van ca. 5 mm dikte.
Druk de hartjes uit, kneed de resten opnieuw tot een bal en rol deze uit, enzovoort, totdat alles op is.
Bak de koekjes in ca. 10 minuten (blijf erbij staan, want ze verbranden snel!). Laat ze afkoelen.
Bereid het glazuur voor met de poedersuiker en het water. Voeg zonodig suiker of water toe, totdat een redelijk dikke vloeistof ontstaat die nog net van een lepel afloopt.
Trek sliertjes glazuur over de afgekoelde hartjes (zie foto) en bestrooi ze onmiddellijk met de resterende lavendel (zo blijven de bloemetjes plakken). Laat het glazuur hard worden.


Succes verzekerd bij de thee op een zomerse namiddag in de tuin.

Maak je dit recept in Frankrijk en ben je op zoek naar de juiste ingrediënten? Misschien heb je iets aan het volgende woordenlijstje:

- bakpapier: du papier sulfurisé

- een uitdrukvormpje

- un emporte-pièce

- poedersuiker: du sucre glace

- gewone kristalsuiker: du sucre en poudre

Un homme averti ... est verbalisé

Frankrijk slaat in Europa bepaald geen goed figuur wanneer het gaat om la sécurité routière, de verkeersveiligheid. Per jaar vallen er in het Franse verkeer 67 doden per miljoen inwoners, bijna het dubbele van het Nederlandse aantal dodelijke verkeersslachtoffers*. De laatste jaren heeft Frankrijk veel gedaan om zijn slechte imago te verbeteren en met succes, want er is een dalende tendens waar te nemen. Tot april van dit jaar, toen er ineens 20% meer slachtoffers te betreuren vielen. President Sarkozy greep direct in, met een maatregel die heel wat discussie losmaakt.

Het gaat om het afschaffen van de waarschuwingsborden dat er even verderop een flitspaal (un poste de radar) staat. Ga je dit jaar op vakantie naar Frankrijk, wees er dan op verdacht dat je zonder vooraankondiging zomaar langs zo’n paal rijdt en dus geflitst kunt worden. Ach, wat kan het mij schelen, zul je misschien zeggen. Ik heb mijn eigen waarschuwingssysteem toch, in mijn GPS en als “App” op mijn Iphone. Maar let op, de maatregel is nog maar net (sinds mei) van kracht en veel is onduidelijk. De radarverklikkerbranche is na fel protest met de overheid tot een akkoord gekomen: ze mogen hun radardetectors ombouwen (of alleen maar “omnamen”?) tot avertisseur de zones dangereuses. Avertir betekent “waarschuwen” en un avertisseur de zones dangereuses is dus een waarschuwingsapparaat voor gevaarlijke zones. De bedoeling ervan is dat je als automobilist niet meer op de hoogte wordt gesteld van de exacte positie van de flitspaal, maar van de aanwezigheid van een “gevaarlijk zone”. Een beetje cryptisch allemaal? Dat klopt.

Is de in je TomTom ingebouwde radarverklikker zo’n -geoorloofde- avertisseur? Je zou zeggen van wel, maar zeker is het allerminst. Het schijnt dat er al mensen op de bon zijn geslingerd vanwege een TomTom met radarwaarschuwing. Mocht je toch worden aangehouden wegens te hard rijden, zeg dan in ieder geval dat je slechts een “avertisseur” in je auto hebt, en heb het zeker niet over un detecteur!

Tussen nu en eind 2012 komen er ook nog eens duizend nieuwe flitspalen bij. Een deel daarvan is deze zomer vast al wel geïnstalleerd. Ik heb je gewaarschuwd en een gewaarschuwd mens telt voor twee, un homme averti en vaut deux. Dus kun je je maar beter gewoon aan de snelheid houden, misschien.

* Bron: Europa Press Releases RAPID, cijfers 2009