Vakantieroutes (4)

Wanneer je al een tijdje niet in je favoriete streek in Frankrijk bent geweest, zul je misschien verbaasd staan, dat het nummer van de weg die je altijd nam nu ineens niet meer voorafgegaan wordt door een N, maar door een D.

Dat heeft alles te maken met de zogenaamde déclassement des routes nationales, wat inhoudt dat grote stukken van deze wegen van nationaal zijn “gedegradeerd” tot departementaal. De ontwikkeling is begonnen in 1972, toen er in een keer 53 000 kilometer N-wegen aan de departementen werd overgedragen. Daarna zijn er diverse andere overdrachten geweest. De operatie is nu voorbij, aan N-wegen is nog slechts zo’n 12 000 km over (tegenover ca. 365 000 kilometer routes départementales).

Op die manier zijn ook grote stukken van de N7 in D7 veranderd. Nou moet je weten dat de “Nationale 7”, ook wel la route des vacances genoemd, de bekendste weg van Frankrijk is. Het was voor de eerste autorijdende Franse vakantiegangers dé weg naar het zuiden en is nog steeds een begrip. Voor haar déclassement was het ook de langste weg, met bijna 1000 kilometer lengte, beginnend in Parijs (Porte d’Italie) en via Lyon, Valence en Aix en Provence doorlopend naar Menton.

Hoe groot de nostalgie rond de N7 voor de Fransen was en is, blijkt wel uit deze video clip “avant la lettre” uit 1959, van het liedje "La Nationale 7" van de toen zeer populaire zanger Charles Trenet: http://www.youtube.com/watch?v=uXNIrFStLa8

De Franse geschiedenis kent vele voorbeelden van burgerlijke ongehoorzaamheid. De Fransman accepteert niet zomaar alles wat de centrale overheid dicteert. Vandaar dat je op sommige stukken D7 iets van revolutionair gedrag kunt waarnemen. Daar waar de D7 bijvoorbeeld plotseling ND7 heet. Of zoals op deze foto, waar je als je goed kijkt achter de D7 nog een kleine letter n kunt zien staan. Niet dat het er overzichtelijker van wordt, maar het punt is gemaakt: touche-pas à ma nationale 7!

Vakantieroutes (3)

De snelwegen in Europa zijn vooral een ontwikkeling vanaf de jaren zestig, gevolg van het toenemend autobezit en de opkomst van het massatoerisme. Voor die tijd waren in Frankrijk de routes nationales (RN) de hoofdwegen door het land. Sommige belangrijke routes nationales vertrekken vanaf een medaillon in de grond op het plein voor de Notre-Dame in Parijs (“le point zéro des routes de France”), zoals de RN1 richting Calais of de RN 4 naar Straatsburg.

Zoals vaak met wegen, lopen ze vandaag de dag nog steeds daar waar in lang vervlogen tijden hun traject is uitgestippeld, bijvoorbeeld door de Romeinen, door de Franse koningen of door Napoleon. Deze laatste heeft veel betekend voor de verbetering van het Franse wegennet, uit puur eigenbelang overigens, om zijn troepen snel door het land te kunnen verplaatsen. Eén bijzondere route nationale draagt tot op heden zijn naam. Niet zozeer omdat Napoleon hem heeft aangelegd of verbeterd, maar omdat hij deze route in 1815 heeft gebruikt om terug te keren naar Parijs, nadat hij uit zijn ballingschap op Elba was ontsnapt.

Ik heb het over de Route Napoléon, ofwel de RN 85. Deze loopt van Grenoble tot aan Golfe-Juan aan de Middellandse Zeekust (bij Cannes). Of eigenlijk moet je het andersom zeggen, want Napoleon kwam aan land in Golfe-Juan en vervolgde zijn weg via Grasse, Digne-les-Bains, Gap en Grenoble, met Parijs als einddoel. De Route Napoléon is ook daarna van historisch belang gebleven (bijvoorbeeld in de Tweede Wereldoorlog).

Wil je meer weten over alle wetenswaardigheden rondom deze legendarische weg, kijk dan bijvoorbeeld eens op onderstaande sites.
http://www.route-napoleon.com/
http://www.routenapoleon.fr/
http://napoleon1er.perso.neuf.fr/Route-Napoleon.html

Vakantieroutes (2)

Frankrijk heeft maar liefst 11.000 kilometer snelwegen. Sommige zijn beroemd, wanneer je er op rijdt, kom je al echt in vakantiestemming. Ze hebben dan ook niet alleen maar een nummer maar ook een mooie naam. L’Autoroute du Soleil bijvoorbeeld. Die begint op de A6 (van Parijs naar Lyon), en gaat vervolgens over in de A7 (van Lyon naar Marseille). Of la Provençale, de A8 die loopt van Aix en Provence tot aan de Italiaanse grens. Of l'Autoroute des Deux Mers, tussen Toulouse en Bordeaux.

Een vervelende bijkomstigheid van de Franse snelwegen is dat ze nogal duur zijn. Aan de péage-poortjes geef je op een tocht dwars door Frankrijk een flinke stapel eurobiljetten af, het is een behoorlijk deel van je vakantiebudget. Je zou misschien denken dat het woord péage van payer (betalen) komt. Het klinkt ook beetje hetzelfde. Maar nee, péage is een woord uit de Middeleeuwen, dat zelfs toen al zo geschreven werd. Het is le droit de mettre le pied, letterlijk het recht om je voet neer te zetten, tegen betaling wel te verstaan. Het komt van het Latijnse "pedaticum" , waarin dan weer het Latijnse woord "pes-pedis" zit, dat voet betekent. Te voet gaan we tegenwoordig niet meer, maar verder is het principe hetzelfde gebleven: de gebruiker betaalt.

Op bepaalde dagen in het jaar, zou je er overigens bijna voor kiezen om ouderwets te voet te gaan. Bijvoorbeeld op de beruchte samedi noir (zwarte zaterdag), in het eerste weekend van augustus. Le grand chassé-croisé wordt dit weekend ook wel genoemd. Letterlijk is dit een danspas of dressuur-figuur in de paardensport, waarbij het ene been over het andere wordt gezet. Maar het betekent ook ‘van plaats verwisselen’, in dit geval tussen de juillettistes en de aoûtiens (de Fransen zijn meesters in het verzinnen van de gekste zelfstandige naamwoorden!). De juillettistes zijn de vakantiegangers die in juli naar het zuiden zijn vertrokken en begin augustus weer terugkeren. De aoûtiens degenen die pas in augustus vertrekken. Zij kruisen elkaar meestal ergens rond Lyon … Wanneer je daar als nietsvermoedende Nederlander precies tussen zit, kun je je maar met één gedachte troosten: je krijgt tenminste waar voor je duur betaalde péage, je mag lekker lang genieten van de Franse "snel"wegen …

Vakantieroutes (1)

Verder met mijn berichtgeving over vakantie in Frankrijk. Ik was zelf even op vakantie, vandaar dat dit bericht wat lang op zich heeft laten wachten … De vorige keer eindigde ik met een motorrijder op een leuk D-weggetje. Maar wat betekent dat eigenlijk, een D-weggetje?

Het Franse wegennet, le réseau routier, is als volgt onderverdeeld:
1. autoroutes, dit zijn de snelwegen, te herkennen aan de A
2. routes nationales, het nummer van deze wegen wordt voorafgegaan door een N, bijvoorbeeld de N6 of de N7
3. routes départementales, deze wegen zijn te herkennen aan de D, voilà ons D-weggetje!
4. verder bestaan er nog kleine wegen, zoals voiries communales en natuurlijk heel veel chemins privés, die leiden naar al evenzoveel prachtige landgoederen, helaas meestal ontoegankelijk voor ons eenvoudige toeristen.

In totaal gaat het bij al deze openbare wegen om ruim 946.000 kilometer, dat is bijna een miljoen! Genoeg om uit te kiezen wanneer je je vakantieroute in Frankrijk aan het plannen bent. Ter vergelijking: Nederland heeft ongeveer 135.500 km openbare wegen.

Frans voetgebaar

Zo langzamerhand vertrekken de eerste Nederlandse vakantiegangers naar hun geliefde Frankrijk. Tijd om aandacht te besteden aan een vorm van typisch Frans rijgedrag.

Je hebt het vast wel eens opgemerkt, een Franse motard die zijn rechtervoet uitsteekt, wanneer hij je heeft ingehaald (meestal op een zeer gevaarlijke manier). Toen ik pas in Frankrijk woonde vatte ik dit 'voetje' op als een agressief gebaar, 'een trap na' als het ware. Zoiets in de trant van "waarom ging je niet wat eerder/verder opzij, dan had ik er sneller langs gekund!" Maar nu weet ik beter. Het voetje van de Franse motorrijder is juist vriendelijk bedoeld. Een merci beaucoup!, omdat je plaats voor hem hebt gemaakt. Al is het dan ook uit puur lijfsbehoud.

Deze Nederlandse motorrijder is druk aan het oefenen om het echte Franse voetgebaar onder de knie te krijgen! De voet steekt nog iets te ver uit. Het moet een zacht duwend gebaar naar onderen én opzij zijn!
(met dank aan Paul Pakkert)

Wanneer je dus straks op zo'n pittoresk Frans D-weggetje de berm wordt ingedrukt door een motorrijder, wees dan niet boos wanneer hij zijn voet uitsteekt. Steek gewoon vriendelijk je hand op, en denk erom: je hele hand, niet één vinger ...

Koekjes op de voorruit

J'ai posé le macaron sur le vitre, madame, zei de garagehouder vorige week, toen ik mijn auto kwam halen. Macarons zijn echt Franse, "méga"-hippe koekjes. Ze zijn niet alleen heerlijk bros en zoet, maar ze zien er ook nog eens fris en kleurig uit. Wil je meer weten over de oorsprong ervan, sla er dan mijn boek Ratjetoe even op na.
De geste van mijn garagehouder was geen typisch Franse, gastronomische manier van klantenbinding, hij had op mijn voorruit geen koekjes achtergelaten, helaas. Wel een sticker, met twee gaatjes. Eén voor de maand en één voor het jaar tot wanneer de keuring geldig is. Ik had mijn auto namelijk voor le contrôle technique gebracht, de Franse versie van de APK-keuring.

Le macaron is omgangstaal voor een min of meer officiële sticker, die je met een officiëlere naam la vignette of l'insigne zou moeten noemen. Een autosnelwegvignet bijvoorbeeld, of een sticker van de verzekeringsmaatschappij. Ook op je Franse achterruit kan een macaron zitten, bijvoorbeeld het Corsicaanse embleem van het zwarte hoofd met een witte band (testa maura) of het "tweepoppetjes"-logo voor conduite accompagnée*.

Waarom eigenlijk die naam? Oorspronkelijk vanwege de ronde vorm van de insignes. De naam macaron voor een insigne bestond al lang voordat de sticker zijn intrede deed, bijvoorbeeld voor de rosette de la Légion d'honneur. Langzamerhand heeft de naam zich uitgebreid naar niet-ronde vormen. De contrôle technique-sticker bijvoorbeeld is duidelijk niet rond, maar vierkant. Bovendien heten nu ook niet-officiële stickers macarons, bijvoorbeeld stickers om iedereen te laten weten dat je une future maman bent of lid van de labradorvereniging.

In plaats van macaron kun je ook autocollant zeggen, een 'zelfklevende' of étiquette of "sticker" (uitspreken als "stiekère"). Maar niet elke sticker is een macaron. Wat kinderen in een boek plakken (in het beste geval) of anders op de tafel, je nieuwste CD of het LCD-televisiescherm, is geen macaron. Zelfs niet wanneer ze er je auto mee beplakken ...

* In het Franse systeem kunnen jongeren op hun 16e een voorlopig rijbewijs halen, waarna ze tot hun 18e rijervaring mogen opdoen, maar dan wel accompagné, dat wil zeggen met een volwassene (die zijn rijbewijs heeft) naast zich.

Een lieve duit (3)

Casse-toi, pauvre con! Nicolas Sarkozy riep het gefrustreerd uit tegen een omstander die hem geen hand wilde schudden. Donder op, arme lul! Of hij nu in 2012 tot president van Frankrijk wordt herkozen of niet, de Franse taal zal Sarkozy voor altijd hebben 'verrijkt' met uitdrukkingen als deze. Nog even zien hoe het ook weer ging? http://www.youtube.com/watch?v=axDyUNWyuw8

Wanneer iemand letterlijk arm is, wordt hij in Frankrijk behalve pauvre ook wel démuni genoemd, nécessiteux of wanneer je je echt diplomatiek wilt uitdrukken: économiquement faible. In de omgangstaal is iemand die berooid is fauché, letterlijk gemaaid. Waarom gemaaid? Omdat het graan wordt gemaaid en zoals je weet is het Franse graan, le blé argot voor geld.

Een rijk persoon is un riche, ook wel un richard, hij is aisé of fortuné. Pas op met dit laatste woord: lees of hoor je iets over une maison de fortune, dan is het geen huis dat een fortuin waard is. Integendeel, het is een tijdelijk onderkomen, bijvoorbeeld een Decathlon-tentje voor de clochards in Parijs, in de winter neergezet langs le canal Saint-Martin. Zo is une réparation de fortune een noodreparatie, un pansement de fortune een noodverband, gemaakt van bijvoorbeeld een reep afgescheurde stof. Un repas de fortune is geen koningsmaal, het is een geïmproviseerde maaltijd, gemaakt van wat voorhanden is.